<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0506"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 506 金刚经注</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 506 金刚经注</title> <author>淸 俞樾註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">506</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经注</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB17845"> <charName>CBETA CHARACTER CB17845</charName> <mapping cb:dec="1000885" type="PUA">U+F45B5</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(〦/中/文)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:35"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0858b" n="0858b"/> <lb ed="X" n="0858b01"/> <lb ed="X" n="0858b02"/> <lb ed="X" n="0858b03"/> <lb ed="X" n="0858b04"/> <lb ed="X" n="0858b05"/> <lb ed="X" n="0858b06"/> <lb ed="X" n="0858b07"/> <lb ed="X" n="0858b08"/> <lb ed="X" n="0858b09"/> <lb ed="X" n="0858b10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 506-A 金刚般若波罗蜜经注序</cb:mulu><head>No. 506-A <lb ed="X" n="0858b11"/><lb ed="R040" n="0443a01"/> 金刚般若波罗蜜经注 <lb ed="X" n="0858b12"/><lb ed="R040" n="0443a02"/>序</head> <lb ed="X" n="0858b13"/> <lb ed="X" n="0858b14"/> <lb ed="X" n="0858b15"/><lb ed="R040" n="0443a03"/><p xml:id="pX25p0858b1501">自五祖始劝僧俗诵金刚经。谓但诵此经可以见性 <lb ed="X" n="0858b16"/><lb ed="R040" n="0443a04"/>成<persName>佛</persName>。而金刚经遂为世之所重。余尝三复是经。窃谓 <lb ed="X" n="0858b17"/><lb ed="R040" n="0443a05"/>经之大旨。在<persName>佛</persName>告须菩提应如是住如是降伏其心。 <lb ed="X" n="0858b18"/><lb ed="R040" n="0443a06"/>住者住此心。降伏者降伏此心。皆即所谓阿耨多罗 <lb ed="X" n="0858b19"/><lb ed="R040" n="0443a07"/>三藐三菩提心。非有二心也。住则实矣。降伏则虚矣。 <lb ed="X" n="0858b20"/><lb ed="R040" n="0443a08"/>即住即降伏。是以无实无虚。此金刚经之大旨也。以 <lb ed="X" n="0858b21"/><lb ed="R040" n="0443a09"/>儒理譬之。子贡问。有一言而可以终身行之者乎。子 <lb ed="X" n="0858b22"/><lb ed="R040" n="0443a10"/>曰。其恕乎。<anchor xml:id="nkr_note_add_0858b2201" n="0858b2201"/><anchor xml:id="beg0858b2201" n="0858b2201"/>己<anchor xml:id="end0858b2201"/>所不欲勿施于人。所谓应如是住也。子 <lb ed="X" n="0858b23"/><lb ed="R040" n="0443a11"/>贡曰。我不欲人之加诸我也。我亦欲无加诸人。子曰。 <lb ed="X" n="0858b24"/><lb ed="R040" n="0443a12"/>赐也。非尔所及也。所谓应如是降伏也。子曰。衣敝缊 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0858c" n="0858c"/> <lb ed="X" n="0858c01"/><lb ed="R040" n="0443a13"/>袍。与衣狐貉者立。而不耻者。其由也与。不忮不求。何 <lb ed="X" n="0858c02"/><lb ed="R040" n="0443a14"/>用不臧。所谓应如是住也。子路终身诵之。子曰。是道 <lb ed="X" n="0858c03"/><lb ed="R040" n="0443a15"/>也何足以臧。所谓应如是降伏也。不住固无。所谓降 <lb ed="X" n="0858c04"/><lb ed="R040" n="0443a16"/>伏而不降伏。又焉能住经中。即非是名句凡数见。即 <lb ed="X" n="0858c05"/><lb ed="R040" n="0443a17"/>非者降伏之谓。是名者住之谓。而世俗解是经者。则 <lb ed="X" n="0858c06"/><lb ed="R040" n="0443a18"/>谓安住其真心。降伏其妄心。分而二之。于全经之義 <lb ed="X" n="0858c07"/><lb ed="R040" n="0443b01"/>俱失。乃明洪武间。僧宗泐奉诏注经。亦如此说。然则 <lb ed="X" n="0858c08"/><lb ed="R040" n="0443b02"/>经義之晦久矣。是经推论即住即降伏之旨。至于无 <lb ed="X" n="0858c09"/><lb ed="R040" n="0443b03"/>法可得。无法可说。真无上甚深之妙義也。而<persName>佛</persName>弟子 <lb ed="X" n="0858c10"/><lb ed="R040" n="0443b04"/>惧其流传中土。使人轻蔑<persName>佛</persName>法。遂于其中。妄有增益。 <lb ed="X" n="0858c11"/><lb ed="R040" n="0443b05"/>辄谓受持读诵此经。有无量无边福德。虽亦护法之 <lb ed="X" n="0858c12"/><lb ed="R040" n="0443b06"/>苦心。然使经文隔绝意義不明。则亦不得为无罪。如 <lb ed="X" n="0858c13"/><lb ed="R040" n="0443b07"/>云一切贤圣皆以无为法而有差别。此为下文须陀 <lb ed="X" n="0858c14"/><lb ed="R040" n="0443b08"/>洹诸文发端。自须陀洹以至<persName>如来</persName>。即所谓一切贤圣 <lb ed="X" n="0858c15"/><lb ed="R040" n="0443b09"/>也。而中间忽入七宝佈施之文。则文義隔绝矣。此後 <lb ed="X" n="0858c16"/><lb ed="R040" n="0443b10"/>人附益之证一也。又如<persName>佛</persName>说非身是名大身。此是譬 <lb ed="X" n="0858c17"/><lb ed="R040" n="0443b11"/>喩之词。下文<persName>佛</persName>说般若波罗蜜即非般若波罗蜜。乃 <lb ed="X" n="0858c18"/><lb ed="R040" n="0443b12"/>正意也。而中间又入七宝佈施之文。则文義隔绝矣。 <lb ed="X" n="0858c19"/><lb ed="R040" n="0443b13"/>此後人附益之证。二也。至如<persName>佛</persName>说经<anchor xml:id="nkr_note_add_0858c1901" n="0858c1901"/><anchor xml:id="beg0858c1901" n="0858c1901"/>已<anchor xml:id="end0858c1901"/>。申以赞歎之 <lb ed="X" n="0858c20"/><lb ed="R040" n="0443b14"/>言。如楞严经末云。若有众生。能诵此经。能持此咒。直 <lb ed="X" n="0858c21"/><lb ed="R040" n="0443b15"/>成菩提。无复魔业。固亦体例所有。乃此经则处处及 <lb ed="X" n="0858c22"/><lb ed="R040" n="0443b16"/>之。经文未半。<persName>佛</persName>旨未宣。须菩提辄问众生信不。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0858c23"/><lb ed="R040" n="0443b17"/>辄侈陈是经福德。抑何急遽乃尔。此後人附益之证。 <lb ed="X" n="0858c24"/><lb ed="R040" n="0443b18"/>三也。经文既讫。自表经名。如巨力长者经末云。阿难 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0859a" n="0859a"/> <lb ed="X" n="0859a01"/><lb ed="R040" n="0444a01"/>白<persName>佛</persName>言。此经当以何名。我等云何受持。<persName>佛</persName>告阿难。此 <lb ed="X" n="0859a02"/><lb ed="R040" n="0444a02"/>经名曰巨力长者所问大乘经。是亦体例所有。乃此 <lb ed="X" n="0859a03"/><lb ed="R040" n="0444a03"/>经则于所谓第十三分中。而即出之。未说经文。先说 <lb ed="X" n="0859a04"/><lb ed="R040" n="0444a04"/>经名。须菩提之问。<persName>世尊</persName>之答。皆失叙矣。此後人附益 <lb ed="X" n="0859a05"/><lb ed="R040" n="0444a05"/>之证。四也。又屡屡言及四句偈。不知何指。或以为若 <lb ed="X" n="0859a06"/><lb ed="R040" n="0444a06"/>以色见我四句。或以为一切有为法四句。然其文皆 <lb ed="X" n="0859a07"/><lb ed="R040" n="0444a07"/>在後。是<persName>佛</persName>说四句偈时。未有此四句偈也。须菩提能 <lb ed="X" n="0859a08"/><lb ed="R040" n="0444a08"/>不问此四句云何乎。尝读楞伽经。知所谓四句偈者。 <lb ed="X" n="0859a09"/><lb ed="R040" n="0444a09"/>離一异俱不俱有无非有非无常无常。与金刚经之 <lb ed="X" n="0859a10"/><lb ed="R040" n="0444a10"/>旨颇合。而实非金刚经所有之文。疑<persName>佛</persName>平时常以此 <lb ed="X" n="0859a11"/><lb ed="R040" n="0444a11"/>四句。与金刚经幷授诸弟子。後人遂牵连而及之。此 <lb ed="X" n="0859a12"/><lb ed="R040" n="0444a12"/>後人附益之证。五也。有是五证。知金刚经实有後人 <lb ed="X" n="0859a13"/><lb ed="R040" n="0444a13"/>附益之语。以莠乱苗。厥旨愈晦。又是经本不分章。今 <lb ed="X" n="0859a14"/><lb ed="R040" n="0444a14"/>厘为三十二分。云是梁昭明太子所定。未知然。不以 <lb ed="X" n="0859a15"/><lb ed="R040" n="0444a15"/>意分。幷妄设名目。实非善本。未足信从。余以章句陋 <lb ed="X" n="0859a16"/><lb ed="R040" n="0444a16"/>儒。桑榆暮景。穷而学<persName>佛</persName>。于西来大義。固无所闻。而于 <lb ed="X" n="0859a17"/><lb ed="R040" n="0444a17"/>此经。窃有独得之见。不揣固陋。为之注释。分为上下 <lb ed="X" n="0859a18"/><lb ed="R040" n="0444a18"/>二篇。上篇七节。下篇十一节。共十有八节。其附益之 <lb ed="X" n="0859a19"/><lb ed="R040" n="0444b01"/>语。相沿既久。且亦自西土传来。未敢芟薙。辄下一格 <lb ed="X" n="0859a20"/><lb ed="R040" n="0444b02"/>书之。学者欲诵习全文。全文具在。若欲推寻旨趣。则 <lb ed="X" n="0859a21"/><lb ed="R040" n="0444b03"/>刊落繁芜。真经自见。虽似前後复沓。实则脉络分明。 <lb ed="X" n="0859a22"/><lb ed="R040" n="0444b04"/>五祖所谓但诵此经。可以见性成<persName>佛</persName>者。亦可得其大 <lb ed="X" n="0859a23"/><lb ed="R040" n="0444b05"/>槪矣。</p> <lb ed="X" n="0859a24"/><lb ed="R040" n="0444b06"/><p xml:id="pX25p0859a2401">光緖九年十月曲园居士俞樾书于吴江舟中</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0859b" n="0859b"/> <lb ed="X" n="0859b01"/> <lb ed="X" n="0859b02"/> <lb ed="X" n="0859b03"/> <lb ed="X" n="0859b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚般若波罗蜜经注</cb:mulu> <lb ed="X" n="0859b05"/><cb:docNumber>No. 506</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0859b06"/><lb ed="R040" n="0445a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经上篇</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0859b07"/> <lb ed="X" n="0859b08"/><lb ed="R040" n="0445a02"/><byline cb:type="author">曲园居士 俞樾 注</byline> <lb ed="X" n="0859b09"/><lb ed="R040" n="0445a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0859b0901">如是我闻。一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0859b10"/><lb ed="R040" n="0445a04"/>邱众千二百五十人俱。尔时<persName>世尊</persName>。食时著衣持钵。入 <lb ed="X" n="0859b11"/><lb ed="R040" n="0445a05"/>舍卫大城乞食。于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0859b1101" n="0859b1101"/><anchor xml:id="beg0859b1101" n="0859b1101"/>已<anchor xml:id="end0859b1101"/>。还至本处。饭食 <lb ed="X" n="0859b12"/><lb ed="R040" n="0445a06"/>讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0859b1201" n="0859b1201"/><anchor xml:id="beg0859b1201" n="0859b1201"/>已<anchor xml:id="end0859b1201"/>。敷座而坐。时长老须菩提。在大众 <lb ed="X" n="0859b13"/><lb ed="R040" n="0445a07"/>中。即从座起。偏袒右肩。右膝著地。合掌恭敬。而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0859b14"/><lb ed="R040" n="0445a08"/>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。世 <lb ed="X" n="0859b15"/><lb ed="R040" n="0445a09"/>尊。善男子善女人发阿耨多罗三藐三菩提心。应云 <lb ed="X" n="0859b16"/><lb ed="R040" n="0445a10"/>何住。<note place="inline">如何能定</note>云何降伏其心。<note place="inline">如何能空</note><persName>佛</persName>言善哉善哉。须菩 <lb ed="X" n="0859b17"/><lb ed="R040" n="0445a11"/>提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。汝 <lb ed="X" n="0859b18"/><lb ed="R040" n="0445a12"/>今谛听。当为汝说。善男子善女人发阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0859b19"/><lb ed="R040" n="0445a13"/>三菩提心。应如是住。如是降伏其心。唯然<persName>世尊</persName>。愿乐 <lb ed="X" n="0859b20"/><lb ed="R040" n="0445a14"/>欲闻<note place="inline">右第一节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859b21"/><lb ed="R040" n="0445a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0859b2101">须菩提问。应云何住。云何降伏其心。此心即上 <lb ed="X" n="0859b22"/><lb ed="R040" n="0445a16"/>文所谓阿耨多罗三藐三菩提心也。住者。住此 <lb ed="X" n="0859b23"/><lb ed="R040" n="0445a17"/>心。降伏者。降伏此心。非有二心也。能住则能有 <lb ed="X" n="0859b24"/><lb ed="R040" n="0445a18"/>矣。能降伏则能无矣。此一经之大旨也。俗解谓 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0859c" n="0859c"/> <lb ed="X" n="0859c01"/><lb ed="R040" n="0445b01"/>安住真心。降伏妄心。分而二之。全失其旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c02"/><lb ed="R040" n="0445b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0859c0201"><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。<note place="inline">不言住省 <lb ed="X" n="0859c03"/><lb ed="R040" n="0445b03"/>文也</note>所有一切众生之类。若卵生。若胎生。若湿生。若化 <lb ed="X" n="0859c04"/><lb ed="R040" n="0445b04"/>生。若有色。若无色。若有想。若无想。若非有想非无想。 <lb ed="X" n="0859c05"/><lb ed="R040" n="0445b05"/>我皆令入无馀涅槃。而灭度之。如是灭度无量无数 <lb ed="X" n="0859c06"/><lb ed="R040" n="0445b06"/>无边众生。<note place="inline">此即所谓应如是住</note>实无众生得灭度者。<note place="inline">此即所谓应如是降 <lb ed="X" n="0859c07"/><lb ed="R040" n="0445b07"/>伏</note>何以故。须菩提。若菩萨有我相人相众生相寿者 <lb ed="X" n="0859c08"/><lb ed="R040" n="0445b08"/>相。则非菩萨<note place="inline">右第二节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0859c09"/><lb ed="R040" n="0445b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0859c0901">旧解谓此节<persName>佛</persName>先告须菩提。以应如是降伏非 <lb ed="X" n="0859c10"/><lb ed="R040" n="0445b10"/>也。下篇云。尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。善男子善 <lb ed="X" n="0859c11"/><lb ed="R040" n="0445b11"/>女人发阿耨多罗三藐三菩提心。云何应住。云 <lb ed="X" n="0859c12"/><lb ed="R040" n="0445b12"/>何降伏其心。<persName>佛</persName>告须菩提。善男子善女人发阿 <lb ed="X" n="0859c13"/><lb ed="R040" n="0445b13"/>耨多罗三藐三菩提心者。当生如是心。我应灭 <lb ed="X" n="0859c14"/><lb ed="R040" n="0445b14"/>度一切众生。灭度一切众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0859c1401" n="0859c1401"/><anchor xml:id="beg0859c1401" n="0859c1401"/>已<anchor xml:id="end0859c1401"/>。而无有一众生 <lb ed="X" n="0859c15"/><lb ed="R040" n="0445b15"/>实灭度者云云。正复擧此文。而住与降伏。幷不 <lb ed="X" n="0859c16"/><lb ed="R040" n="0445b16"/>分别言之。然则此文亦必不分别言之矣。经言 <lb ed="X" n="0859c17"/><lb ed="R040" n="0445b17"/>应如是降伏其心。不言应如是住。盖文不具耳。 <lb ed="X" n="0859c18"/><lb ed="R040" n="0445b18"/>此所據者。鸠摩罗什本。其馀各本。文字不同上 <lb ed="X" n="0859c19"/><lb ed="R040" n="0446a01"/>文问语。魏留支本。陈真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0859001" n="0859001"/>谛大唐元奘本。唐義净 <lb ed="X" n="0859c20"/><lb ed="R040" n="0446a02"/>本。幷有云何修行四字。故说者以住修降伏为 <lb ed="X" n="0859c21"/><lb ed="R040" n="0446a03"/>三義。而愿乐欲闻之下。<persName>佛</persName>不再复擧上文。可知 <lb ed="X" n="0859c22"/><lb ed="R040" n="0446a04"/><persName>佛</persName>言发明大義。初不一一分别。罗什本乃有应 <lb ed="X" n="0859c23"/><lb ed="R040" n="0446a05"/>如是降伏其心一语。转使<persName>佛</persName>言有所偏著矣。今 <lb ed="X" n="0859c24"/><lb ed="R040" n="0446a06"/>姑以为省文。实则此七字。乃衍文耳。以下篇证 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0860a" n="0860a"/> <lb ed="X" n="0860a01"/><lb ed="R040" n="0446a07"/>之。可知其无。以各本证之。亦可知其无也。所以 <lb ed="X" n="0860a02"/><lb ed="R040" n="0446a08"/>然者。即住即降伏。本无二侯。又何从分别言之 <lb ed="X" n="0860a03"/><lb ed="R040" n="0446a09"/>乎。其即住即降伏之法。不外无我而<anchor xml:id="nkr_note_add_0860a0301" n="0860a0301"/><anchor xml:id="beg0860a0301" n="0860a0301"/>已<anchor xml:id="end0860a0301"/>。故曰。通 <lb ed="X" n="0860a04"/><lb ed="R040" n="0446a10"/>达无我法者真是菩萨也。有我则有人。有我有 <lb ed="X" n="0860a05"/><lb ed="R040" n="0446a11"/>人则有好醜。故以我人众寿该之。众生相寿者 <lb ed="X" n="0860a06"/><lb ed="R040" n="0446a12"/>相。犹言醜相好相耳。灭度众生非義所重。借以 <lb ed="X" n="0860a07"/><lb ed="R040" n="0446a13"/>为言。如孔子言。志曰。老者安之。朋友信之。少者 <lb ed="X" n="0860a08"/><lb ed="R040" n="0446a14"/>怀之。亦是借以为言也。盖心本空虚。因事而见。 <lb ed="X" n="0860a09"/><lb ed="R040" n="0446a15"/>故此言灭度。下言佈施。其義一也。若卵生若胎 <lb ed="X" n="0860a10"/><lb ed="R040" n="0446a16"/>生以下。止是廣陈。众生见其无量无数无边。初 <lb ed="X" n="0860a11"/><lb ed="R040" n="0446a17"/>无深義。而解者乃谓胎卵湿化。皆以喩心也。支 <lb ed="X" n="0860a12"/><lb ed="R040" n="0446a18"/>辞曲说。求深而反浅矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0860a13"/><lb ed="R040" n="0446b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0860a1301">复次须菩提。菩萨于法应无所住。行于佈施。所谓不 <lb ed="X" n="0860a14"/><lb ed="R040" n="0446b02"/>住色佈施。不住声香味触法佈施。须菩提。菩萨应如 <lb ed="X" n="0860a15"/><lb ed="R040" n="0446b03"/>是佈施。不住于相。</p> <lb ed="X" n="0860a16"/><lb ed="R040" n="0446b04"/><p xml:id="pX25p0860a1601">何以故。若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。须 <lb ed="X" n="0860a17"/><lb ed="R040" n="0446b05"/>菩提。于意云何。东方虚空可思量不。不也<persName>世尊</persName>。须 <lb ed="X" n="0860a18"/><lb ed="R040" n="0446b06"/>菩提。南西北方四维上下虚空。可思量不。不也世 <lb ed="X" n="0860a19"/><lb ed="R040" n="0446b07"/>尊。须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是。不可 <lb ed="X" n="0860a20"/><lb ed="R040" n="0446b08"/>思量。</p> <lb ed="X" n="0860a21"/><lb ed="R040" n="0446b09"/><p xml:id="pX25p0860a2101">须菩提。菩萨但应如所教住<note place="inline">右第三节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0860a22"/><lb ed="R040" n="0446b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0860a2201">须菩提问。应云何住。而<persName>佛</persName>告以应无所住者。若 <lb ed="X" n="0860a23"/><lb ed="R040" n="0446b11"/>心有住。则为非住。故以不住为住。即住即降伏 <lb ed="X" n="0860a24"/><lb ed="R040" n="0446b12"/>也。上文以灭度言。既明菩萨之无我人众寿诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0860b" n="0860b"/> <lb ed="X" n="0860b01"/><lb ed="R040" n="0446b13"/>相矣。此又以佈施言。而緖之曰不住于相。不住 <lb ed="X" n="0860b02"/><lb ed="R040" n="0446b14"/>于相。是以无相也。皆<persName>佛</persName>告须菩提。以即住即降 <lb ed="X" n="0860b03"/><lb ed="R040" n="0446b15"/>伏之旨也。故曰。菩萨但应如所教住。苟不如所 <lb ed="X" n="0860b04"/><lb ed="R040" n="0446b16"/>教住。则为凡夫之贪著矣。旧解。以上节为<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0860b05"/><lb ed="R040" n="0446b17"/>须菩提。以应如是降伏。此节为<persName>佛</persName>告须菩提。以 <lb ed="X" n="0860b06"/><lb ed="R040" n="0446b18"/>应如是住<persName>佛</persName>果。分别言之。则应顺其问之。次序 <lb ed="X" n="0860b07"/><lb ed="R040" n="0447a01"/>何以先降伏而後住乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0860b08"/><lb ed="R040" n="0447a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0860b0801">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。不也<persName>世尊</persName>。不 <lb ed="X" n="0860b09"/><lb ed="R040" n="0447a03"/>可以身相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>所说身相。即非身 <lb ed="X" n="0860b10"/><lb ed="R040" n="0447a04"/>相。<note place="inline">色即空也</note><persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相。皆是虚妄。若见诸相 <lb ed="X" n="0860b11"/><lb ed="R040" n="0447a05"/>非相。即见<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0860b12"/><lb ed="R040" n="0447a06"/><p xml:id="pX25p0860b1201">须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章 <lb ed="X" n="0860b13"/><lb ed="R040" n="0447a07"/>句。生实信不。<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後後 <lb ed="X" n="0860b14"/><lb ed="R040" n="0447a08"/>五百岁。有持戒修福者。于此章句。能生信心。以此 <lb ed="X" n="0860b15"/><lb ed="R040" n="0447a09"/>为实。当知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>。而种善 <lb ed="X" n="0860b16"/><lb ed="R040" n="0447a10"/>根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0860b1601" n="0860b1601"/><anchor xml:id="beg0860b1601" n="0860b1601"/>已<anchor xml:id="end0860b1601"/>于无量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。闻是章句。乃至 <lb ed="X" n="0860b17"/><lb ed="R040" n="0447a11"/>一念生净信者。须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。 <lb ed="X" n="0860b18"/><lb ed="R040" n="0447a12"/>得如是无量福德。</p> <lb ed="X" n="0860b19"/><lb ed="R040" n="0447a13"/><p xml:id="pX25p0860b1901">何以故。是诸众生<note place="inline">四字衍</note>无复我相人相众生相寿者 <lb ed="X" n="0860b20"/><lb ed="R040" n="0447a14"/>相。无法相。亦无非法相。<note place="inline">即上所云诸相非相也</note>何以故。是诸众 <lb ed="X" n="0860b21"/><lb ed="R040" n="0447a15"/>生。<note place="inline">四字衍</note>若心取相。则为著我人众生寿者。<note place="inline">凡所有相皆从心生</note> <lb ed="X" n="0860b22"/><lb ed="R040" n="0447a16"/>若取法相。即著我人众生寿者。<note place="inline">执有固有也</note>何以故<note place="inline">三字衍</note> <lb ed="X" n="0860b23"/><lb ed="R040" n="0447a17"/>若取非法相。即著我人众生寿者<note place="inline">执无亦有也</note>是故不应 <lb ed="X" n="0860b24"/><lb ed="R040" n="0447a18"/>取法。不应取非法。以是義故。<persName>如来</persName>常说。汝等比丘。知 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0860c" n="0860c"/> <lb ed="X" n="0860c01"/><lb ed="R040" n="0447b01"/>我说法。如筏喩者。法尙应捨。何况非法<note place="inline">右第四节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0860c02"/><lb ed="R040" n="0447b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0860c0201">此因不住于相。而极言之。至于法相非法相。皆 <lb ed="X" n="0860c03"/><lb ed="R040" n="0447b03"/>不可有。乃至法亦不可有。故以法尙应捨终焉。 <lb ed="X" n="0860c04"/><lb ed="R040" n="0447b04"/>法者应如是住也。捨者应如是降伏也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0860c05"/><lb ed="R040" n="0447b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0860c0501">须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>得阿耨多罗三藐三菩提耶。 <lb ed="X" n="0860c06"/><lb ed="R040" n="0447b06"/><persName>如来</persName>有所说法耶。须菩提。言如我解。<persName>佛</persName>所说義。无有 <lb ed="X" n="0860c07"/><lb ed="R040" n="0447b07"/>定法名阿耨多罗三藐三菩提。亦无有定<persName>如来</persName>可说。 <lb ed="X" n="0860c08"/><lb ed="R040" n="0447b08"/><note place="inline">住则定矣。即住即降伏。故无定</note>何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。<note place="inline">以无有定 <lb ed="X" n="0860c09"/><lb ed="R040" n="0447b09"/>法故</note>不可说。<note place="inline">以无所得故</note>非法<note place="inline">无实</note>非非法。<note place="inline">无虚</note>所以者何。一切 <lb ed="X" n="0860c10"/><lb ed="R040" n="0447b10"/>贤圣。皆以无为法。而有差别<note place="inline">一切贤圣包下文须陀洹以上而言。自初果须 <lb ed="X" n="0860c11"/><lb ed="R040" n="0447b11"/>陀洹。以至于成<persName>佛</persName>。同一以无为法而有区别。下文具陈之</note>。</p> <lb ed="X" n="0860c12"/><lb ed="R040" n="0447b12"/><p xml:id="pX25p0860c1201">须菩提。于意云何。若人满三千大千世界七宝。以 <lb ed="X" n="0860c13"/><lb ed="R040" n="0447b13"/>用佈施。是人所得福德。寧为多不。须菩提言。甚多 <lb ed="X" n="0860c14"/><lb ed="R040" n="0447b14"/><persName>世尊</persName>。何以故。是福德即非福德性。是故<persName>如来</persName>说福 <lb ed="X" n="0860c15"/><lb ed="R040" n="0447b15"/>德多。若复有人。于此经中。受持乃至四句偈等。为 <lb ed="X" n="0860c16"/><lb ed="R040" n="0447b16"/>他人说。其德勝彼。何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>及诸 <lb ed="X" n="0860c17"/><lb ed="R040" n="0447b17"/><persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三菩提法。皆从此经出。</p> <lb ed="X" n="0860c18"/><lb ed="R040" n="0447b18"/><p xml:id="pX25p0860c1801">须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即非<persName>佛</persName>法。<note place="inline">须陀洹以至于<persName>佛</persName>。皆是<persName>佛</persName>法。皆非<persName>佛</persName>法。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0860c19"/><lb ed="R040" n="0448a01"/>言此以启发须菩提。而起下文也</note>须菩提。于意云何。须陀洹能作是 <lb ed="X" n="0860c20"/><lb ed="R040" n="0448a02"/>念。我得须陀洹果不。须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。须 <lb ed="X" n="0860c21"/><lb ed="R040" n="0448a03"/>陀洹名为入流。<note place="inline">须陀洹应如是住</note>而无所入。不入色声香味 <lb ed="X" n="0860c22"/><lb ed="R040" n="0448a04"/>触法。<note place="inline">须陀洹应如是降伏</note>是名须陀洹。<note place="inline">所谓须陀洹法。即非须陀洹法。下文斯陀含也。 <lb ed="X" n="0860c23"/><lb ed="R040" n="0448a05"/>阿那含也。均依此说之不具说也</note>须菩提。于意云何。斯陀含能作是 <lb ed="X" n="0860c24"/><lb ed="R040" n="0448a06"/>念。我得斯陀含果不。须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。斯 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0861a" n="0861a"/> <lb ed="X" n="0861a01"/><lb ed="R040" n="0448a07"/>陀含名一往来。而实无往来。是名斯陀含。须菩提。于 <lb ed="X" n="0861a02"/><lb ed="R040" n="0448a08"/>意云何。那阿含能作是念。我得阿那含果不。须菩提 <lb ed="X" n="0861a03"/><lb ed="R040" n="0448a09"/>言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。阿那含名为不来。而实无不来。 <lb ed="X" n="0861a04"/><lb ed="R040" n="0448a10"/>是名阿那含。须菩提。于意云何。阿罗汉能作是念。我 <lb ed="X" n="0861a05"/><lb ed="R040" n="0448a11"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0861a0501" n="0861a0501"/><anchor xml:id="beg0861a0501" n="0861a0501"/>阿<anchor xml:id="end0861a0501"/>罗汉道不。须菩提言。不也<persName>世尊</persName>。何以故。实无有 <lb ed="X" n="0861a06"/><lb ed="R040" n="0448a12"/>法名阿罗汉。<note place="inline">与上文互相备。实无有法。名阿罗汉。则亦实我有法名须陀洹斯陀含阿那含 <lb ed="X" n="0861a07"/><lb ed="R040" n="0448a13"/>也</note><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我 <lb ed="X" n="0861a08"/><lb ed="R040" n="0448a14"/>人众生寿者。<note place="inline">阿那含以下亦然</note><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人 <lb ed="X" n="0861a09"/><lb ed="R040" n="0448a15"/>中最为第一。是第一離欲阿罗汉。我不作是念。我是 <lb ed="X" n="0861a10"/><lb ed="R040" n="0448a16"/>離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName>。我若作是念我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0861a11"/><lb ed="R040" n="0448a17"/>则不说须菩提是乐阿兰那行者。以须菩提实无所 <lb ed="X" n="0861a12"/><lb ed="R040" n="0448a18"/>行。而名须菩提是乐阿兰那行。<note place="inline">此须菩提自明以无为法之義也</note><persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0861a13"/><lb ed="R040" n="0448b01"/>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法有所 <lb ed="X" n="0861a14"/><lb ed="R040" n="0448b02"/>得不。不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。<note place="inline">此又 <lb ed="X" n="0861a15"/><lb ed="R040" n="0448b03"/><persName>佛</persName>自以意启发须菩提明以无为法之義。盖自须陀洹至于<persName>佛</persName>。虽有差别。而同一以无为法也</note>须菩 <lb ed="X" n="0861a16"/><lb ed="R040" n="0448b04"/>提。于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。不也<persName>世尊</persName>。何以故。莊 <lb ed="X" n="0861a17"/><lb ed="R040" n="0448b05"/>严<persName>佛</persName>土者。即非莊严。是名莊严。<note place="inline">苟知不莊严之为莊严。乃真莊严矣。言此 <lb ed="X" n="0861a18"/><lb ed="R040" n="0448b06"/>以起下文淸净之意</note>是故须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是生淸 <lb ed="X" n="0861a19"/><lb ed="R040" n="0448b07"/>净心。<note place="inline">淸净者无之尽也</note>不应住色生心。不应住声香味触法 <lb ed="X" n="0861a20"/><lb ed="R040" n="0448b08"/>生心。应无所住而生其心<note place="inline">无则有矣</note><note place="inline">右第五节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0861a21"/><lb ed="R040" n="0448b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0861a2101">此承上文法尙应捨。而进言之。见非独应捨。且 <lb ed="X" n="0861a22"/><lb ed="R040" n="0448b10"/>亦无法。自须陀洹。以至成<persName>佛</persName>。皆是<persName>佛</persName>法。皆非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0861a23"/><lb ed="R040" n="0448b11"/>法。盖同一以无为法也。无之至则淸净矣。淸净 <lb ed="X" n="0861a24"/><lb ed="R040" n="0448b12"/>之至则湛然无物。而天下之理。皆从此出。是谓 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0861b" n="0861b"/> <lb ed="X" n="0861b01"/><lb ed="R040" n="0448b13"/>无所住而生其心。苟有所住。即不能生其心矣。 <lb ed="X" n="0861b02"/><lb ed="R040" n="0448b14"/>故即住而即降伏之要。在于无所住而生其心。 <lb ed="X" n="0861b03"/><lb ed="R040" n="0448b15"/>然後可以成<persName>佛</persName>。然後可以灭度一切众生。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0861b04"/><lb ed="R040" n="0448b16"/>须菩提之大旨。略尽于此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0861b05"/><lb ed="R040" n="0448b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0861b0501">须菩提。譬如有人身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <lb ed="X" n="0861b06"/><lb ed="R040" n="0448b18"/>大不。须菩提言。甚大<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大 <lb ed="X" n="0861b07"/><lb ed="R040" n="0449a01"/>身<note place="inline">泥乎身而言。则虽<g ref="#CB17845">󴖵</g>瞒巨无霸。不足为大也。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。则非身矣。故名大身也。此设喩以起下之无 <lb ed="X" n="0861b08"/><lb ed="R040" n="0449a02"/>深義</note>。</p> <lb ed="X" n="0861b09"/><lb ed="R040" n="0449a03"/><p xml:id="pX25p0861b0901">须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意 <lb ed="X" n="0861b10"/><lb ed="R040" n="0449a04"/>云何。是诸恒河沙。寧为多不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0861b11"/><lb ed="R040" n="0449a05"/>但诸恒河。尙多无数。何况其沙。须菩提。我今实言 <lb ed="X" n="0861b12"/><lb ed="R040" n="0449a06"/>告汝。若有善男子善女人。以七宝满尔所恒河沙 <lb ed="X" n="0861b13"/><lb ed="R040" n="0449a07"/>数三千大千世界。以用佈施。得福多否。须菩提言。 <lb ed="X" n="0861b14"/><lb ed="R040" n="0449a08"/>甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>告须菩提。若善男子善女人。于此经 <lb ed="X" n="0861b15"/><lb ed="R040" n="0449a09"/>中乃至受持四句偈等。为他人说。而此福德勝前 <lb ed="X" n="0861b16"/><lb ed="R040" n="0449a10"/>福德。复次须菩提。随说是经乃至四句偈等。当知 <lb ed="X" n="0861b17"/><lb ed="R040" n="0449a11"/>此处。一切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。 <lb ed="X" n="0861b18"/><lb ed="R040" n="0449a12"/>何况有人尽能受持读诵。须菩提。当知是人。成就 <lb ed="X" n="0861b19"/><lb ed="R040" n="0449a13"/>最上第一稀有之法。若是经典所在之处。则为有 <lb ed="X" n="0861b20"/><lb ed="R040" n="0449a14"/><persName>佛</persName>。若尊重弟子。尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名 <lb ed="X" n="0861b21"/><lb ed="R040" n="0449a15"/>此经。我等云何奉持。<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚 <lb ed="X" n="0861b22"/><lb ed="R040" n="0449a16"/>般若波罗蜜。以是名字。汝当奉持。</p> <lb ed="X" n="0861b23"/><lb ed="R040" n="0449a17"/><p xml:id="pX25p0861b2301">所以者何。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗蜜。<note place="inline">非法是法。 <lb ed="X" n="0861b24"/><lb ed="R040" n="0449a18"/>亦犹非身是身也。自此以下。皆申明<persName>佛</persName>法之非<persName>佛</persName>法</note>须菩提。于意云何。<persName>如来</persName>有 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0861c" n="0861c"/> <lb ed="X" n="0861c01"/><lb ed="R040" n="0449b01"/>所说法不。须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。<note place="inline">以離乎法为法。 <lb ed="X" n="0861c02"/><lb ed="R040" n="0449b02"/>则不得泥乎法以为说也</note>须菩提。于意云何。三千大千世界所有 <lb ed="X" n="0861c03"/><lb ed="R040" n="0449b03"/>微尘。是为多不。须菩提言。甚多<persName>世尊</persName>。须菩提。诸微尘 <lb ed="X" n="0861c04"/><lb ed="R040" n="0449b04"/><persName>如来</persName>说非微尘。是名微尘。<persName>如来</persName>说世界非世界。是名 <lb ed="X" n="0861c05"/><lb ed="R040" n="0449b05"/>世界。<note place="inline">微尘至小也。世界至大也。然执小以为小。不足为小也。执大以为大。不足为小也。执大以为大。不足为大也。然则微尘非小。世 <lb ed="X" n="0861c06"/><lb ed="R040" n="0449b06"/>界乃小耳。是故非微尘名微尘。世界非大。微尘乃大耳。是故非世界名世界</note>须菩提。于意 <lb ed="X" n="0861c07"/><lb ed="R040" n="0449b07"/>云何。可以三十二相。见<persName>如来</persName>不。不也<persName>世尊</persName>。不可以三 <lb ed="X" n="0861c08"/><lb ed="R040" n="0449b08"/>十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说三十二相。即是非 <lb ed="X" n="0861c09"/><lb ed="R040" n="0449b09"/>相。<note place="inline">色即是空</note>是名三十二相<note place="inline">空即是色</note>。</p> <lb ed="X" n="0861c10"/><lb ed="R040" n="0449b10"/><p xml:id="pX25p0861c1001">须菩提。若有善男子善女人以恒河沙等身命布 <lb ed="X" n="0861c11"/><lb ed="R040" n="0449b11"/>施。若复有人。于此经中。乃至受持四句偈等。为他 <lb ed="X" n="0861c12"/><lb ed="R040" n="0449b12"/>人说。其福甚多。尔时须菩提。闻说是经。深解義趣。 <lb ed="X" n="0861c13"/><lb ed="R040" n="0449b13"/>涕泪悲泣。而白<persName>佛</persName>言。稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经 <lb ed="X" n="0861c14"/><lb ed="R040" n="0449b14"/>典。我从昔来所得慧眼。未曾得闻如是之经。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0861c15"/><lb ed="R040" n="0449b15"/>若复有人。得闻是经。</p> <lb ed="X" n="0861c16"/><lb ed="R040" n="0449b16"/><p xml:id="pX25p0861c1601">信心淸净。则生实相<note place="inline">信心淸净空也。则生实相者。空即是色也</note>。</p> <lb ed="X" n="0861c17"/><lb ed="R040" n="0449b17"/><p xml:id="pX25p0861c1701">当知是人成就第一稀有功德。</p> <lb ed="X" n="0861c18"/><lb ed="R040" n="0449b18"/><p xml:id="pX25p0861c1801"><persName>世尊</persName>。是实相者即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相<note place="inline">虚灵不昧 <lb ed="X" n="0861c19"/><lb ed="R040" n="0450a01"/>之本体。非幻相也</note>。</p> <lb ed="X" n="0861c20"/><lb ed="R040" n="0450a02"/><p xml:id="pX25p0861c2001"><persName>世尊</persName>。我今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若 <lb ed="X" n="0861c21"/><lb ed="R040" n="0450a03"/>当来世。後五百岁。其有众生。得闻是经。信解受持。 <lb ed="X" n="0861c22"/><lb ed="R040" n="0450a04"/>是人则为第一稀有。</p> <lb ed="X" n="0861c23"/><lb ed="R040" n="0450a05"/><p xml:id="pX25p0861c2301">何以故。此人<note place="inline">二字衍</note>无我相人相众生相寿者相。所以 <lb ed="X" n="0861c24"/><lb ed="R040" n="0450a06"/>者何。我相即是非相。人相众生相寿者相即是非相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0862a" n="0862a"/> <lb ed="X" n="0862a01"/><lb ed="R040" n="0450a07"/>何以故。離一切诸相。则名诸<persName>佛</persName>。<note place="inline">世界也微尘也。以至<persName>佛</persName>之三十二相。皆未 <lb ed="X" n="0862a02"/><lb ed="R040" n="0450a08"/>離乎相者也。皆非实相也。自大身一喩之後。皆发明此意。而以離一切相为归宿</note><persName>佛</persName>告须菩 <lb ed="X" n="0862a03"/><lb ed="R040" n="0450a09"/>提。如是如是。</p> <lb ed="X" n="0862a04"/><lb ed="R040" n="0450a10"/><p xml:id="pX25p0862a0401">若复有人得闻是经。不惊不怖不畏。当知是人甚 <lb ed="X" n="0862a05"/><lb ed="R040" n="0450a11"/>为稀有。</p> <lb ed="X" n="0862a06"/><lb ed="R040" n="0450a12"/><p xml:id="pX25p0862a0601">何以故。<persName>如来</persName>说第一波罗蜜。即非第一波罗蜜。<note place="inline">非法</note>是 <lb ed="X" n="0862a07"/><lb ed="R040" n="0450a13"/>名第一波罗蜜。<note place="inline">非非法</note>须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非 <lb ed="X" n="0862a08"/><lb ed="R040" n="0450a14"/>忍辱波罗蜜。<note place="inline">因第一波罗蜜无可说故。以忍辱波罗蜜言之。以浅见深</note>何以故。须 <lb ed="X" n="0862a09"/><lb ed="R040" n="0450a15"/>菩提。如我昔为歌利王割截身体。我于尔时。无我相。 <lb ed="X" n="0862a10"/><lb ed="R040" n="0450a16"/>无人相。无众生相。无寿者相。何以故。我于往昔节节 <lb ed="X" n="0862a11"/><lb ed="R040" n="0450a17"/>肢解时。若有我相人相众生相寿者相。应生嗔恨。须 <lb ed="X" n="0862a12"/><lb ed="R040" n="0450a18"/>菩提。又念过去。于五百世。作忍辱仙人。于尔所世。无 <lb ed="X" n="0862a13"/><lb ed="R040" n="0450b01"/>我相。无人相。无众生相。无寿者相。<note place="inline">就忍辱波罗蜜。证以此二事。明離相 <lb ed="X" n="0862a14"/><lb ed="R040" n="0450b02"/>之功</note>是故须菩提。菩萨应離一切相。发阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0862a15"/><lb ed="R040" n="0450b03"/>三菩提心。不应住色生心。不应住声香味触法生心。 <lb ed="X" n="0862a16"/><lb ed="R040" n="0450b04"/>应生无所住心<note place="inline">上言应无所住而生其心。由住而生也。此言应生无所住心。住即是生矣</note> <lb ed="X" n="0862a17"/><lb ed="R040" n="0450b05"/><note place="inline">右第六节</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0862a18"/><lb ed="R040" n="0450b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0862a1801">前因不住于相。而极言之。至于以无为法。所谓 <lb ed="X" n="0862a19"/><lb ed="R040" n="0450b07"/><persName>佛</persName>法皆非<persName>佛</persName>法。此又因<persName>佛</persName>法非法。而极言之。至 <lb ed="X" n="0862a20"/><lb ed="R040" n="0450b08"/>于離一切相。仍归之于不住于相。迴环相生。总 <lb ed="X" n="0862a21"/><lb ed="R040" n="0450b09"/>见法相皆空。乃降伏之极功也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0862a22"/><lb ed="R040" n="0450b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0862a2201">若心有住。则为非住。<note place="inline"><persName>佛</persName>以不住为住故。即住即降伏也。自此以下。皆约擧前文。以总 <lb ed="X" n="0862a23"/><lb ed="R040" n="0450b11"/>诘上篇</note>是故<persName>佛</persName>说菩萨心。不应住色生心。<note place="inline">不言声香味触法者。省文 <lb ed="X" n="0862a24"/><lb ed="R040" n="0450b12"/>也。俗解以为擧重而言非也</note>须菩提。菩萨为利益一切众生。应如 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0862b" n="0862b"/> <lb ed="X" n="0862b01"/><lb ed="R040" n="0450b13"/>是佈施。<persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。<note place="inline">色非色</note>又说一切 <lb ed="X" n="0862b02"/><lb ed="R040" n="0450b14"/>众生。即非众生。<note place="inline">形非形</note>须菩提。<persName>如来</persName>是真语者。实语者。 <lb ed="X" n="0862b03"/><lb ed="R040" n="0450b15"/>如语者。不诳语者。不异语者。<note place="inline">如语即真语。实语亦即不诳语不异语。如其真 <lb ed="X" n="0862b04"/><lb ed="R040" n="0450b16"/>如其实故。不诳不异也。<persName>佛</persName>以此告须菩提。明其言之可信。而真语实语。不诳不异。无非如语而<anchor xml:id="nkr_note_add_0862b0401" n="0862b0401"/><anchor xml:id="beg0862b0401" n="0862b0401"/>已<anchor xml:id="end0862b0401"/>矣。如其義而 <lb ed="X" n="0862b05"/><lb ed="R040" n="0450b17"/>语。有语亦无语也</note>须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚。<note place="inline">无实者非 <lb ed="X" n="0862b06"/><lb ed="R040" n="0450b18"/>法也。无虚者非非法也上言<persName>如来</persName>于法无所得。明无实也。此言<persName>如来</persName>所得法。明无虚也无实者降伏之功。无虚 <lb ed="X" n="0862b07"/><lb ed="R040" n="0451a01"/>者住之效。唯<persName>如来</persName>于法无所得。故为<persName>如来</persName>所得法。盖不住固不足以言降伏。而不降伏亦不足以住也。故曰。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0862b08"/><lb ed="R040" n="0451a02"/>说般若波罗蜜。即非般若波罗蜜。即住即降伏。是为非法非非法。即为无实无虚。金刚经大旨尽此矣</note>须 <lb ed="X" n="0862b09"/><lb ed="R040" n="0451a03"/>菩提。若菩萨心住于法。而行佈施。如人入暗。则无所 <lb ed="X" n="0862b10"/><lb ed="R040" n="0451a04"/>见。若菩萨心不住法。而行佈施。如人有目。日光明照。 <lb ed="X" n="0862b11"/><lb ed="R040" n="0451a05"/>见种种色<note place="inline">反复申明之。上篇止此</note><note place="inline">右第七节</note>。</p> <lb ed="X" n="0862b12"/><lb ed="R040" n="0451a06"/><p xml:id="pX25p0862b1201">须菩提。当来之世。若有善男子善女人。能于此经 <lb ed="X" n="0862b13"/><lb ed="R040" n="0451a07"/>受持读诵。则为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是 <lb ed="X" n="0862b14"/><lb ed="R040" n="0451a08"/>人。皆得成就无量无边功德。须菩提。若有善男子 <lb ed="X" n="0862b15"/><lb ed="R040" n="0451a09"/>善女人。初日分。以恒河沙等身佈施。中日分。复以 <lb ed="X" n="0862b16"/><lb ed="R040" n="0451a10"/>恒河沙等身佈施。後日分。亦以恒河沙等身佈施。 <lb ed="X" n="0862b17"/><lb ed="R040" n="0451a11"/>如是无量百千万亿劫。以身佈施。若复有人。闻此 <lb ed="X" n="0862b18"/><lb ed="R040" n="0451a12"/>经典。信心不逆。其福勝彼。何况书写受持读诵。为 <lb ed="X" n="0862b19"/><lb ed="R040" n="0451a13"/>人解说。须菩提。以要言之。是经有不可思议不可 <lb ed="X" n="0862b20"/><lb ed="R040" n="0451a14"/>称量无边功德。<persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘 <lb ed="X" n="0862b21"/><lb ed="R040" n="0451a15"/>者说。若有人能受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是 <lb ed="X" n="0862b22"/><lb ed="R040" n="0451a16"/>人。悉见是人。皆得成就不可量不可称无有边不 <lb ed="X" n="0862b23"/><lb ed="R040" n="0451a17"/>可思议功德。如是人等。则为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗 <lb ed="X" n="0862b24"/><lb ed="R040" n="0451a18"/>三藐三菩提。何以故。须菩提。若乐小法者。著我见 <pb ed="X" xml:id="X25.0506.0862c" n="0862c"/> <lb ed="X" n="0862c01"/><lb ed="R040" n="0451b01"/>人见众生见寿者见。则于此经。不能听受读诵。为 <lb ed="X" n="0862c02"/><lb ed="R040" n="0451b02"/>人解说。须菩提。在在处处。若有此经。一切世间天 <lb ed="X" n="0862c03"/><lb ed="R040" n="0451b03"/>人阿修罗。所<persName>应供</persName>养。当知此处则为是塔。皆应恭 <lb ed="X" n="0862c04"/><lb ed="R040" n="0451b04"/>敬作礼围绕。以诸花香。而散其处。复次须菩提。善 <lb ed="X" n="0862c05"/><lb ed="R040" n="0451b05"/>男子善女人受持读诵此经。若为人轻贱。是人先 <lb ed="X" n="0862c06"/><lb ed="R040" n="0451b06"/>世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。先世罪业。则 <lb ed="X" n="0862c07"/><lb ed="R040" n="0451b07"/>为消灭。当得阿耨多罗三藐三菩提。须菩提。我念 <lb ed="X" n="0862c08"/><lb ed="R040" n="0451b08"/>过去无量阿僧祇劫。于燃灯<persName>佛</persName>前。得値八百四千 <lb ed="X" n="0862c09"/><lb ed="R040" n="0451b09"/>万亿那由他诸<persName>佛</persName>。悉皆供养承事。无空过者。若复 <lb ed="X" n="0862c10"/><lb ed="R040" n="0451b10"/>有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。于我 <lb ed="X" n="0862c11"/><lb ed="R040" n="0451b11"/>所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分。乃至算 <lb ed="X" n="0862c12"/><lb ed="R040" n="0451b12"/>数譬喩所不能及。须菩提。若善男子善女人。于後 <lb ed="X" n="0862c13"/><lb ed="R040" n="0451b13"/>末世。有受持读诵此经。所得功德。我若具说者。或 <lb ed="X" n="0862c14"/><lb ed="R040" n="0451b14"/>有人闻。心则狂乱。狐疑不信。须菩提。当知是经義 <lb ed="X" n="0862c15"/><lb ed="R040" n="0451b15"/>不可思议。果报亦不可思议。</p></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0858b2201" to="#end0858b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0858c1901" to="#end0858c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0859b1101" to="#end0859b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0859b1201" to="#end0859b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0859c1401" to="#end0859c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0860a0301" to="#end0860a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0860b1601" to="#end0860b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0861a0501" to="#end0861a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">阿</lem><rdg wit="#wit.orig">河</rdg></app> <app from="#beg0862b0401" to="#end0862b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0859001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0859001">谛下应有本字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0858b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0858c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0859b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0859b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0859c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0860a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0860b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0861a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861a0501">阿【CB】，河【卍续】</note> <note n="0862b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>